SOLIDWORKS tasarım otomasyonu; tekrar eden ölçü değişikliklerini, ürün varyantlarını, montaj işlemlerini, teknik resim çıktılarını ve dosya yönetimi adımlarını kurallara bağlayarak yapılır.

Basit bir parçada global değişkenler ve denklemler yeterli olabilir. Aynı ürünün farklı ölçülerini yönetmek için konfigürasyonlar ve Design Table kullanılabilir. Tekrarlayan dosya işlemleri Task Scheduler ile, şirkete özel işlemler ise makro veya SOLIDWORKS API aracılığıyla otomatikleştirilebilir. Siparişe özel ürünlerin model, teknik resim ve dokümanlarını oluşturmak için DriveWorks ailesi değerlendirilebilir.

Doğru yöntem, otomatikleştirilecek işin karmaşıklığına ve tekrar sıklığına göre seçilmelidir.

SOLIDWORKS Tasarım Otomasyonu Nedir?

SOLIDWORKS tasarım otomasyonu, mühendislerin sürekli tekrarladığı modelleme ve dokümantasyon işlemlerinin önceden tanımlanmış parametreler, kurallar veya iş akışlarıyla gerçekleştirilmesidir.

Otomasyon yalnızca bir düğmeye basıldığında yeni model oluşturan kapsamlı yazılımlar anlamına gelmez. Aşağıdaki işlemler de tasarım otomasyonunun bir parçasıdır:

• Bir ölçü değiştiğinde ilişkili ölçülerin otomatik güncellenmesi
• Aynı parçanın farklı ölçülerinin tek dosyada yönetilmesi
• Standart bileşenlerin montaja hazır ilişkilerle eklenmesi
• Çok sayıda teknik resmin PDF veya DXF formatına dönüştürülmesi
• Özel özelliklerin toplu olarak güncellenmesi
• Tasarım onaylandığında revizyonun ilerletilmesi
• Girilen müşteri seçeneklerine göre yeni ürün varyantı oluşturulması

Buradaki temel amaç, mühendislik kararını ortadan kaldırmak değildir. Mühendisin sürekli aynı adımları tekrar etmek yerine ürünün işlevi, güvenliği ve üretilebilirliği üzerine yoğunlaşmasını sağlamaktır.

Hangi İşlemler Otomasyona Uygundur?

Bir işlemin otomasyona uygun olup olmadığını anlamak için şu sorular sorulabilir:

• İşlem düzenli olarak tekrarlanıyor mu?
• Her tekrarda aynı adımlar mı uygulanıyor?
• Kararlar açık kurallarla ifade edilebiliyor mu?
• Kullanılan değişkenler ve izin verilen sınırlar belli mi?
• Manuel hata oluştuğunda üretim veya teslimat etkileniyor mu?
• İşlem birden fazla mühendis tarafından aynı şekilde mi yapılmalı?
• Otomasyonun bakımından sorumlu olacak kişi belli mi?

Her tekrarlayan işlem otomatikleştirilmek zorunda değildir. Çok seyrek yapılan veya her projede önemli ölçüde değişen bir süreç için kapsamlı otomasyon geliştirmek, sağladığı faydadan daha fazla bakım yükü oluşturabilir.

1. Konfigürasyonlarla Ürün Varyantlarını Yönetin

SOLIDWORKS konfigürasyonları, aynı parça veya montaj dosyası içinde birden fazla varyant oluşturmayı sağlar. Her konfigürasyonda ölçüler, unsur durumları, bileşenler, malzemeler ve özel özellikler farklılaştırılabilir.

Örneğin aynı konveyör ayağının 500, 750 ve 1.000 milimetrelik seçenekleri ayrı dosyalarda modellenmek yerine tek parça içinde farklı konfigürasyonlarla yönetilebilir.

Konfigürasyonlar özellikle şu durumlarda uygundur:

• Ürünler aynı temel geometriyi kullanıyorsa
• Varyant sayısı yönetilebilir düzeydeyse
• Değişen parametreler açıkça tanımlanabiliyorsa
• Aynı parçanın farklı boy veya özellik seçenekleri bulunuyorsa

Bununla birlikte çok fazla ve kontrolsüz konfigürasyon dosya performansını ve yönetilebilirliği etkileyebilir. Birbirinden büyük ölçüde farklı ürünleri tek dosyada toplamak yerine ürün ailelerini mantıklı biçimde ayırmak daha doğru olabilir.

2. Global Değişkenler ve Denklemlerle Tasarım Kuralları Oluşturun

Global değişkenler, modelde birden fazla yerde kullanılan temel değerlerin merkezi olarak tanımlanmasını sağlar. Denklemler ise bu değerlerle model ölçüleri ve bazı unsur durumları arasında ilişkiler kurar.

Örneğin bir sac pano tasarımında:

• Kapı boşluğu gövde genişliğine bağlı olabilir.
• Bağlantı deliği sayısı panel uzunluğuna göre değişebilir.
• Profil kalınlığı belirli ürün serileri için sabit tutulabilir.
• Bir ölçü, başka bir ölçünün belirli oranı olarak hesaplanabilir.

Bu yaklaşımın en önemli avantajı, tasarım niyetinin modelin içine kaydedilmesidir. Ana parametre değiştirildiğinde ona bağlı değerler de tanımlanan kurallara göre güncellenir.

Ancak denklemler gereğinden fazla karmaşık hale getirilirse modeli başka kullanıcıların anlaması zorlaşabilir. Değişken adlarının açıklayıcı olması, kuralların belgelenmesi ve modelin farklı girişlerle test edilmesi gerekir.

3. Design Table ile Çok Sayıda Konfigürasyonu Yönetin

SOLIDWORKS Design Table, konfigürasyona bağlı değerlerin tablo üzerinden yönetilmesine yardımcı olur. Boyutlar, unsur bastırma durumları, bileşenler, özel özellikler ve bazı diğer parametreler farklı konfigürasyonlar için satır ve sütun yapısında düzenlenebilir.

Design Table şu senaryolarda öne çıkar:

• Aynı ürün ailesinde çok sayıda ölçü seçeneği varsa
• Varyantlar belirli bir tablo veya katalog mantığına dayanıyorsa
• Birçok konfigürasyonda toplu değişiklik yapılacaksa
• Ürün seçeneklerinin karşılaştırmalı görülmesi gerekiyorsa

Örneğin bir profil bağlantı parçasının çap, uzunluk, delik sayısı ve malzeme seçenekleri tablo üzerinden kontrol edilebilir. Böylece her varyantın tek tek açılarak düzenlenmesi gerekmez.

Design Table kullanımı, kuralsız bir elektronik tabloyu CAD modeline bağlamak anlamına gelmemelidir. Hücre yapısı, parametre adları, izin verilen değerler ve değişiklik sorumluluğu standartlaştırılmalıdır.

Ayrıca Design Table kullanımında gerekli Microsoft Excel bileşenleri ve kullanılan SOLIDWORKS sürümünün sistem gereksinimleri yayın öncesinde kontrol edilmelidir.

4. Smart Components ve Mate References ile Montaj İşlemlerini Azaltın

Tekrar kullanılan parçaların montaja her eklendiğinde aynı delik, bağlantı elemanı veya montaj ilişkilerini gerektirmesi önemli miktarda manuel işlem oluşturabilir.

SOLIDWORKS Smart Components, bir bileşenle birlikte ilişkili unsurların ve yardımcı bileşenlerin de tanımlanmasına yardımcı olur. Mate References ise parçanın montaja eklendiğinde uygun ilişkiyi daha hızlı kurmasını sağlar.

Bu yöntem aşağıdaki bileşenlerde kullanılabilir:

• Burçlar ve yataklar
• Menteşeler
• Sensörler
• Bağlantı braketleri
• Standart motor ve redüktör bağlantıları
• Belirli bir delik geometrisi gerektiren montaj parçaları

Örneğin sürekli aynı geçme deliğiyle kullanılan bir burç, Smart Component olarak hazırlanabilir. Bileşen montaja eklendiğinde gerekli deliğin ve ilişkili elemanların uygulanması kolaylaştırılabilir.

Bu yöntemin verimli olması için standart parçaların gerçekten standartlaştırılmış olması gerekir. Her projede farklı kullanılan bir bileşene katı otomasyon kuralları eklemek tasarım esnekliğini azaltabilir.

5. Task Scheduler ile Toplu Dosya İşlemlerini Planlayın

SOLIDWORKS Task Scheduler, çok sayıda dosyada tekrar eden işlemleri toplu ve planlı şekilde çalıştırmak için kullanılan bir araçtır. Kaynak dokümanlara göre Task Scheduler, SOLIDWORKS Professional ve Premium paketleriyle sunulan görev türlerini kapsar; kullanılabilen görevler lisans seviyesine göre değişebilir.

Task Scheduler ile yapılabilecek işlemler arasında şunlar bulunabilir:

• Dosyaları yeni SOLIDWORKS sürümüne dönüştürmek
• Teknik resimleri toplu olarak yazdırmak
• Dosyaları PDF, DXF veya diğer formatlara aktarmak
• Özel özellikleri güncellemek
• Dosya referanslarını güncellemek
• Belirli makroları dosya grupları üzerinde çalıştırmak
• Design Checker görevlerini toplu biçimde uygulamak

Bu işlemler mesai dışında veya bilgisayarın aktif kullanılmadığı saatlerde planlanabilir. Böylece mühendisin yüzlerce dosyayı tek tek açması gerekmez.

Task Scheduler kullanılmadan önce örnek bir dosya grubunda test yapılmalıdır. Özellikle sürüm dönüştürme gibi toplu işlemlerde yedekleme, dosya referansları ve geri dönüş planı kontrol edilmelidir.

6. Makrolar ve SOLIDWORKS API ile Özel İşlemler Geliştirin

SOLIDWORKS’ün standart araçları belirli bir şirket sürecini karşılamıyorsa makrolar ve SOLIDWORKS API kullanılabilir.

SOLIDWORKS makrosu nedir?

Makro, SOLIDWORKS içinde gerçekleştirilen belirli komut dizilerinin tekrar çalıştırılmasını sağlayan küçük bir otomasyon aracıdır. Yerleşik makro kaydedici, bazı kullanıcı işlemlerini kaydederek başlangıç kodu oluşturabilir.

Makrolar şu tür işler için kullanılabilir:

• Dosyaları belirli bir formatta kaydetmek
• Özel özellikleri doldurmak veya değiştirmek
• Dosya adlandırma kurallarını uygulamak
• Teknik resim sayfalarını dışa aktarmak
• Model veya doküman ayarlarını değiştirmek
• Tekrarlanan kontrol adımlarını çalıştırmak

Makro kaydedicinin oluşturduğu kod her senaryoda doğrudan üretim kullanımına hazır olmayabilir. Hata yönetimi, dosya kontrolü ve farklı model koşulları için kodun düzenlenmesi gerekebilir.

SOLIDWORKS API ne zaman gerekir?

SOLIDWORKS API, daha kapsamlı ve şirkete özel otomasyonların geliştirilmesine olanak tanır. VBA, VB.NET ve C# gibi desteklenen programlama dilleriyle makrolar, bağımsız uygulamalar veya SOLIDWORKS eklentileri geliştirilebilir.

API şu durumlarda değerlendirilebilir:

• Birden fazla adımdan oluşan özel iş akışları varsa
• Şirket standartlarının yazılım üzerinden kontrol edilmesi gerekiyorsa
• Harici sistemlerle veri alışverişi yapılacaksa
• Model, teknik resim ve ürün ağacı birlikte üretilecekse
• Kullanıcıların standart bir arayüz üzerinden işlem yapması isteniyorsa
• Yerleşik araçlar ihtiyaç duyulan kuralı karşılamıyorsa

API geliştirmesi yalnızca ilk kodlama süresinden ibaret değildir. SOLIDWORKS sürüm yükseltmelerinde uyumluluk testi, dokümantasyon, hata yönetimi ve bakım sorumluluğu da planlanmalıdır.

7. DriveWorksXpress ile Kural Tabanlı Tasarım Oluşturun

DriveWorksXpress, SOLIDWORKS içinde kullanılabilen giriş seviyesi tasarım otomasyonu aracıdır. Temel olarak bir ana modeldeki boyutları, unsurları, dosya adlarını ve özel özellikleri yakalayıp kullanıcı girdilerine bağlı kurallar oluşturmayı sağlar.

Örneğin müşteri şu değerleri seçebilir:

• Ürünün genişliği ve yüksekliği
• Malzeme veya ürün tipi
• Kapı ya da panel sayısı
• Belirli aksesuarların eklenip eklenmeyeceği
• Dosya ve proje adı

Tanımlanan kurallar bu girdileri kullanarak yeni parça, montaj veya teknik resim varyantlarının oluşturulmasına yardımcı olabilir.

DriveWorksXpress özellikle siparişe göre ölçüsü değişen ancak temel mühendislik mantığı aynı kalan ürünler için değerlendirilebilir:

• Elektrik panoları
• Konveyör sistemleri
• Depolama ve raf sistemleri
• Makine muhafazaları
• Modüler ekipmanlar
• Özel ölçülü metal ürünler

Daha kapsamlı tasarım otomasyonu, belge üretimi, kullanıcı formları veya satış konfigürasyonu gerektiğinde DriveWorks’ün farklı ürün seviyeleri değerlendirilir. Paket kapsamları ve ticari koşullar yayın tarihinde güncel ürün bilgileri üzerinden doğrulanmalıdır.

PDM Tasarım Otomasyonunun Neresinde Yer Alır?

SOLIDWORKS PDM doğrudan yeni geometri üretmek için kullanılan bir tasarım otomasyon aracı değildir. Ancak otomatik oluşturulan dosyaların kontrollü biçimde saklanması, revizyonlanması ve onaylanması açısından otomasyon mimarisinin önemli bir parçası olabilir.

PDM üzerinden aşağıdaki veri yönetimi adımları yapılandırılabilir:

• Dosya durumlarının iş akışında ilerletilmesi
• Kullanıcı yetkilerinin duruma göre uygulanması
• Revizyon süreçlerinin yönetilmesi
• Onay görevlerinin ilgili kullanıcılara yönlendirilmesi
• Belirli geçişlerde tanımlanmış işlemlerin çalıştırılması
• CAD referanslarının ve dosya geçmişinin korunması

PDM’nin her işlemi otomatik olarak çözeceği varsayılmamalıdır. İş akışları, revizyon kuralları, yetkiler ve veri sahipliği şirketin gerçek süreçlerine göre yapılandırılmalıdır.

Hangi Otomasyon Yöntemini Seçmelisiniz?

Birden fazla yöntemin birlikte kullanılması mümkündür. Örneğin model içinde denklemler ve konfigürasyonlar kullanılabilir, siparişe özel varyant DriveWorks ile oluşturulabilir ve ortaya çıkan dosyalar PDM iş akışına alınabilir.

Tasarım Otomasyonuna Nasıl Başlanmalı?

1. Tekrarlanan işi ölçün

Önce mühendislerin düzenli olarak tekrarladığı işlemleri belirleyin. Dosya dönüştürme, varyant oluşturma, özel özellik doldurma veya teknik resim hazırlama gibi görevleri ayrı ayrı inceleyin.

2. Ürün kurallarını netleştirin

Otomasyon, belirsiz bir tasarım sürecini kendi başına düzenleyemez. Değişkenler, sınırlar, zorunlu seçenekler ve geçersiz kombinasyonlar açıkça tanımlanmalıdır.

3. En basit yeterli yöntemi seçin

Bir denklemin çözebileceği problem için API uygulaması geliştirmek gereksiz bakım yükü oluşturabilir. Otomasyon seviyesi işin gerçek karmaşıklığıyla uyumlu olmalıdır.

4. Pilot ürün ailesi belirleyin

Bütün ürünleri aynı anda otomatikleştirmek yerine kuralları iyi bilinen ve yeterince sık kullanılan bir ürün ailesiyle başlanabilir.

5. İstisnaları test edin

Yalnızca normal ölçüler değil, izin verilen en küçük ve en büyük değerler, uyumsuz seçenekler ve eksik girişler de test edilmelidir.

6. Sahiplik ve bakım planı oluşturun

Model, tablo, makro veya API uygulamasını kimin güncelleyeceği belirlenmelidir. Ürün kuralları değiştiğinde otomasyonun da kontrollü biçimde güncellenmesi gerekir.

Otomasyonda En Sık Yapılan Hatalar

Standartlaştırılmamış süreci otomatikleştirmek

Her mühendisin farklı uyguladığı bir iş akışı doğrudan otomasyona taşınırsa tutarsızlık ortadan kalkmaz; yalnızca sistemin içine yerleşir.

Model tasarım niyetini dikkate almamak

Ölçüler değiştiğinde modelin sorunsuz yeniden oluşturulması gerekir. Kararsız referanslar ve yetersiz tanımlanmış eskizler otomasyon sırasında hata verebilir.

Her ürünü tek bir ana modele bağlamak

Ürün aileleri arasında büyük geometrik ve işlevsel farklar bulunuyorsa tek bir aşırı karmaşık ana model yerine birden fazla kontrollü şablon daha yönetilebilir olabilir.

Bakım maliyetini hesaba katmamak

Otomasyon kuralları ürünle birlikte yaşar. Yeni seçenekler, değişen standartlar ve yazılım sürümleri nedeniyle bakım ihtiyacı oluşabilir.

Sonuçları mühendislik kontrolünden geçirmemek

Otomatik oluşturulan modelin geometrik olarak oluşması, her zaman üretilebilir veya mühendislik açısından doğru olduğu anlamına gelmez. Kritik sonuçlar uygun doğrulama adımlarından geçirilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

SOLIDWORKS’te tasarım otomasyonu için kodlama bilmek gerekir mi?

Her zaman gerekmez. Konfigürasyonlar, denklemler, Design Table, Smart Components, Task Scheduler ve DriveWorksXpress gibi araçlar kod yazmadan veya sınırlı teknik yapılandırmayla kullanılabilir. Özel makro ve API uygulamaları için programlama bilgisi gerekebilir.

SOLIDWORKS makro ile API arasındaki fark nedir?

Makro genellikle belirli görevleri SOLIDWORKS içinde tekrar çalıştırmak için kullanılır. API ise bağımsız uygulama, eklenti ve sistem entegrasyonu gibi daha kapsamlı geliştirmelere olanak tanıyan programlama arayüzüdür.

Design Table ile DriveWorksXpress aynı şey midir?

Hayır. Design Table ağırlıklı olarak konfigürasyon değerlerini tablo üzerinden yönetir. DriveWorksXpress ise kullanıcı girdileri ve kurallar aracılığıyla yeni dosya ve ürün varyantları oluşturmayı hedefleyen bir tasarım otomasyonu yaklaşımı sunar.

Task Scheduler hangi SOLIDWORKS paketinde bulunur?

SOLIDWORKS Task Scheduler, Professional ve Premium seviyeleriyle ilişkilendirilen bir araçtır. Kullanılabilen görevlerin lisans seviyesine göre değişebileceği için güncel paket kapsamı satın alma öncesinde doğrulanmalıdır.

Tasarım otomasyonu yanlış model oluşturabilir mi?

Kurallar eksik, model kararsız veya giriş değerleri kontrolsüzse hatalı sonuç oluşabilir. Bu nedenle sınır değerleri, geçersiz kombinasyonlar ve mühendislik kontrolleri otomasyon projesine dahil edilmelidir.

PDM bir tasarım otomasyonu aracı mıdır?

PDM doğrudan geometri oluşturmaz. Dosya, referans, revizyon, yetki ve onay süreçlerini yöneterek tasarım otomasyonunun veri yönetimi tarafını destekler.

Sonuç

SOLIDWORKS tasarım otomasyonu tek bir araçtan oluşmaz. Basit ölçü ilişkileri denklemlerle, ürün varyantları konfigürasyonlar ve Design Table ile, toplu dosya işlemleri Task Scheduler ile, özel süreçler ise makro veya API kullanılarak otomatikleştirilebilir. Siparişe özel ürünlerin kurallarla oluşturulması gerektiğinde DriveWorksXpress ve DriveWorks ürün ailesi değerlendirilebilir.

En doğru yaklaşım, en gelişmiş aracı seçmek değil; tekrar eden işe uygun olan en basit ve sürdürülebilir yöntemi kullanmaktır. Otomasyonun başarılı olması için ürün kurallarının tanımlanması, ana modellerin sağlam kurulması, istisnaların test edilmesi ve sistemin bakım sorumluluğunun belirlenmesi gerekir.